Artykuł

27 styczeń 2011

Zagłada Żydów. Studia i Materiały

Kategoria: XXw, Nowości wydawnicze, Holocaust

Tytuł: "Zagłada Żydów. Studia i Materiały", Pismo Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN, Warszawa, nr 6(2010).

Redaktor naczelny: Dariusz Libionka,

Zespół redakcyjny: B. Engelking, J. Grabowski, D. Libionka, J. Leociak, A. Haska,
J. Petelewicz

Miejsce wydania: Warszawa

Wydawnictwo: Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN

Data wydania: 2010

Liczba stron: 440

 

Zagłada Żydów. Studia i Materiały tom szósty, to kolejny rocznik z serii ukazującej się nakładem Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN. Numer poświęcony został zagadnieniom związanym z rozmaitymi rodzajami nadużyć w badaniach nad doświadczeniem Zagłady. Problematyka ta, szeroko dyskutowana w zachodniej literaturze przedmiotu, wciąż jedynie nieznacznie obecna jest w rodzimych historycznych badaniach nad Holokaustem. By wypełnić ową lukę, polscy naukowcy, historycy, filozofowie, kulturoznawcy, czy wreszcie literaturoznawcy, w publikacji prezentują autonomiczny głos w debacie, której tematyka niepozbawiona jest istotnych kontrowersji.
W numerze, analizie poddane zostały zatem różne postacie kiczu i wynaturzeń dotykające przedstawienia Zagłady w sztuce, w filmie, w literaturze, a także w opracowaniach naukowych i popularnonaukowych. Tom wpisuje się tym samym w mocno zakorzeniony w humanistyce nurt krytycznego namysłu nad wszelkimi rodzajami nadużyć w reprezentacji doświadczeń związanych z Holokaustem. Obok eseistycznych recenzji, jak tekst poświęcony Rozejmowi Primo Levi’ego autorstwa Stanisława Obirka, polemicznych omówień (Jean-Charles Szurek Prawda historyczna i fikcja literacka - debata na temat Jana Karskiego we Francji) wreszcie, niezwykle poruszającego Małego traktatu o niestosowności profesora Tadeusza Bartosia; w pozycji odnajdziemy badania analityczne dotyczące zróżnicowanych form nadużyć w narracji holokaustowej. W zbiorze zamieszczono min.: tekst Kingi Krzemińskiej - kulturoznawczyni  badającej historię opowiadaną w kulturze popularnej – dotyczący kiczu w kinie holokaustowym,  Agnieszki Haskiej o patologii świadectwa Zagłady i wynaturzeniach pamięci, Nowojki Cieślińskiej-Lobkowicz o losach mienia kulturalnego polskich Żydów w okresie okupacji hitlerowskiej i w pierwszych latach powojennych; czy wreszcie profesora Jana Grabowskiego traktujący o propagandzie antyżydowskiej w Generalnej Guberni w latach 1939-1945.     
Nadużycia w dyskursie o Zagładzie, zdaniem autorów „Studiów i Materiałów” wynikają z przypadłości dotykającej wszelkich narracji ery ponowoczesnej, w której zdekonstruowane pojęcia nie są już w stanie oddać obrazu rzeczywistości. Bolączka ta  wydaje się dotyczyć również historycznych opisów Zagłady. Jednak, o realiach tragedii nadal można pisać, wystarczy porzucić konwencjonalne stylizacje i starać się oddać sprawiedliwość poszczególnym ofiarom Zagłady. W Polsce, gdzie te tragiczne doświadczenia na tak wiele sposobów splecione są z historią kraju, ów obowiązek „oddania sprawiedliwości”, wydaje się być tym większy.
„Studia i Materiały”, tom szósty to wyjątkowo interesujący zbiór tekstów, bez wątpienia przeznaczony nie tylko dla badaczy tematyki meta-holokaustowej.

Ł.G.

Nowości wydawnicze

Dariusz Jarosz, Rzeczy, ludzie, zjawiska. Studia z historii społecznej stalinizmu w Polsce (informacja wydawnicza)

Filmy historyczne

"Jak Pan Bóg pozwoli zmartwychwstać" - przedpremierowy pokaz filmu, 2 listopada 2016