Digital Resources

 

Digitalization of historical sources, photographs, manuscripts and printed materials makes the study of Polish history much easier. Below we present constantly updated catalog of digital libraries and archives

 

1. DIGITAL LIBRARIES:

 

to stale aktualizowaa kolekcja publikacji wydawanych przez Instytut Pamięci Narodowej. Obok wydawnictw książkowych, w bibliotece znajdują się cyfrowe wersje miesięcznika pamięć.pl oraz wydawanego do 2011 r. Biuletynu IPN i czasopisma "Pamięć i Sprawiedliwość". Ponadto w zasobach biblioteki cyfrowej zamieszczone zostały zdigitalizowane katalogi wystaw i teki edukacyjne. Na portalu edukacyjnym na którym zamieszczona została biblioteka cyfrowa znajduje się również zestaw historycznych portali tematycznych IPN oraz wybrane katalogi i inwentarze materiałów z archiwum instytutu.

Biblioteka Cyfrowa Ośrodka Karta to miejsce prezentacji w formie zdigitalizowanej najbardziej wartościowych zbiorów archiwalnych Ośrodka. W latach 2009–2010 umieszczono w niej ok. 39.000 stron skanów dokumentów z kolekcji osobistych i środowiskowych Archiwum Opozycji. Aktualna baza zawiera m.in: kolekcję osobistą Jacka Kuronia (ponad 13 tys. skanów dokumentów), kolekcję »„Solidarność” - Narodziny Ruchu« (obecnie 4 tys. skanów, ciągle uzupełniania o nowe dokumenty) oraz kolekcje środowiskowe, w tym czasopisma poszczególnych organizacji (w sumie ponad 22 tys. skanów): Federacja Młodzieży Walczącej, Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela, Komitet Obrony Robotników: (KOR) i KSS KOR, Studencki Komitet Solidarności (SKS), Ruch Młodej Polski (RMP), Konfederacja Polski Niepodległej (KPN), Solidarność Walcząca, Ruch „Wolność i Pokój”, Pomarańczowa Alternatywa, Komitet Oporu Społecznego (KOS), Niezależne Zrzeszenie Studentów (NZS), Niezależny Ruch Chłopski, Wolne Związki Zawodowe (WZZ).

Jest inicjatywą podjętą przez Bibliotekę Uniwersytetu Wrocławskiego. Ma udostępniać najcenniejsze zabytki kultury piśmienniczej, kolekcje dzieł sztuki i regionalia. W jej zbiorach znajdują się starodruki, rękopisy, fotografie, nuty, mapy, karty pocztowe, grafiki, materiały edukacyjne, materiały z wystaw, książki i czasopisma. Kolekcja regionalna dotyczy Śląska, i Łużyc (ze szczególnym uwzględnieniem Dolnego Śląska i Wrocławia). Do tej pory w jej zbiorach znajduje się 1777 pozycji (stan na koniec 2008 r.).

Cieszyńska Biblioteka Wirtualna utworzona została z inicjatywy Książnicy Cieszyńskiej, w oparciu o jej zbiory. Strona udostępnia zdigitalizowane materiały polsko-, czesko- i niemieckojęzyczne, dotyczące Śląska Cieszyńskiego.

Cyfrowa Biblioteka Druków Ulotnych Polskich i Polski Dotyczących z XVI, XVII i XVIII Wieku (w skrócie: CBDU) zawiera możliwie wszystkie zachowane i opisane w literaturze tego typu druki. Zostały one zebrane głównie na podstawie pracy Konrada Zawadzkiego „Gazety ulotne polskie i Polski dotyczące od XVI-XVIII wieku” zawierającej opisy prawie 2 tys. jednostek bibliograficznych. Skany prezentowane w CBDU zostały wykonane z mikrofilmów znajdujących się w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie, co było możliwe dzięki uprzejmości Dyrekcji tej biblioteki. Skanowanie wykonano w Zakładzie Reprografii i Digitalizacji BN. Projekt dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Fundacji na rzecz Rozwoju Szkolnictwa Dziennikarskiego.

W CBDU możliwe jest wyszukiwanie druków wg różnych kryteriów — zarówno takich, które standardowo wykorzystywane są w opisach bibliograficznych (te zostały w znacznym stopniu przejęte z opisów K. Zawadzkiego), jak i mniej typowych, np. językowych, tematycznych i innych. Druki odnoszące się do tych samych faktów, a zwłaszcza te, które są (prawdopodobnie lub na pewno) przekładami innych obecnych w bibliotece tekstów, zostały ze sobą połączone linkami. W wypadku dokumentów będących prawdopodobnie tłumaczeniami tekstów niezachowanych (lub nieznanych nam) podano informacje o tym, z jakiego języka były dokonane przekłady. Część druków została dodatkowo opatrzona komentarzami historycznymi dotyczącymi faktów i osób, o których mowa w danym dokumencie, komentarzami historyczno-medialnymi czy historyczno-językowymi. Do większości druków polskojęzycznych i do wielu niemieckojęzycznych dołączone są słowniczki objaśniające znaczenie nieużywanych dziś wyrazów czy związków frazeologicznych (w słowniczkach tych objaśnienia podawane są odpowiednio we współczesnej polszczyźnie i współczesnej niemczyźnie). Do niektórych tekstów polskich dołączono także słowiczki wyrażeń łacińskich zawartych w tych tekstach.

Cyfrowa Biblioteka Narodowa POLONA, uruchomiona w 2006 r., prezentuje wybrane zbiory Biblioteki Narodowej: dokumenty historyczne, czasopisma, grafiki, fotografie, mapy, muzykalia, rękopisy i starodruki. Większość materiałów jest uporządkowana w kolekcjach tematycznych. Zadaniem, które stawia sobie CBN Polona jest digitalizacja i szerokie udostępnienie chronionych i będących w złym stanie zbiorów BN. Bibliotekę można przeszukiwać wykorzystując indeks tytułów, indeks autorów, indeks słów kluczowych. CBN Polona wykorzystuje oprogramowanie dLibra, opracowane i rozwijane przez Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS) oraz program System Zbiorów Zdigititalizowanych (SZZ) stworzony w Bibliotece Narodowej.

Cyfrowa Kolekcja Czasopism Polskich obejmuje 27 tytułów polskich wydawnictw ciągłych, które zaczęły się ukazywać w XIX i na początku XX wieku. Cyfrowa Kolekcja Czasopism Polskich jest wspólnym przedsięwzięciem Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego i Biblioteki Narodowej (przy współpracy Biblioteki Muzeum Sportu i Turystyki oraz Biblioteki Głównej Szkoły Handlowej). Materiały są prezentowane w postaci zdigitalizowanych mikrofilmów.

Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa (dawniej Biblioteka Cyfrowa Politechniki Wrocławskiej) została utworzona z inicjatywy Politechniki Wrocławskiej i Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Stworzona z myślą o środowisku akademickim i naukowym, udostępnia wybrane zasoby niektórych uczelni wyższych Dolnego Śląska, a także innych instytucji (m. in. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków). W jej zasobach znajdują się głównie książki. Biblioteka swoją działalność rozpoczęła w 2004 i do tej pory udało jej się zebrać 1265 pozycji (stan na koniec 2008 r.). Zbiór jest systematycznie powiększany

e-bUW składa się z kolekcji tematycznych: Dziedzictwo kulturowe, e-publikacje, Historia UW i BUW, Nauka i dydaktyka. Zawarte w nich cyfrowe wersje publikacji będą reprezentowały wszystkie typy dokumentów: książki, czasopisma, rękopisy, inkunabuły, stare druki, dokumenty życia społecznego, grafikę i rysunki, muzykalia, kartografika, dokumenty życia społecznego, a także epublikacje.

Federacja Bibliotek Cyfrowych (FBC) jest kolejnym etapem budowy sieci rozproszonych bibliotek cyfrowych i repozytoriów w Polsce. Nazwa serwisu FBC odzwierciedla jego charakter - serwis ten jest zbiorem zaawansowanych usług sieciowych opartych na zasobach cyfrowych dostępnych w polskich bibliotekach cyfrowych i repozytoriach uruchomionych w sieci PIONIER. Zasoby te współtworzone są przez wiele instytucji naukowych i publicznych, takich jak wyższe uczelnie, biblioteki, archiwa, muzea czy ośrodki badawcze.

 Powstała dzięki Książnicy Karkonoskiej. Prezentuje trudno dostępne publikacje i archiwalia regionalne: książki, czasopisma, druki ulotne, pocztówki z Jeleniej Góry i jej okolic, oraz Słownik Biograficzny Ziemi Jeleniogórskiej. Biblioteka działa od 2006 roku i zebrała do tej pory 667 pozycji (stan na koniec 2008 r.). Obecnie najliczniejszy zbiór stanowi kolekcja pocztówek.

Na kolekcję Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej składają się zbiory bibliotek Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.Większość kolekcji stanowią cyfrowe wersje książek, czasopism, rękopisów, map, dzieł sztuki, ulotek, plakatów, ekslibrisów, pocztówek, wybranych podręczników akademickich, monografii i artykułów naukowych tworzonych w regionie. W zbiorach znajdują się również cyfrowe kopie inkunabułów, starodruków, rękopisów, zbiorów ikonograficznych, kartograficznych, muzycznych, oraz dokumenty życia społecznego. Zbiory dotyczą w szczególności Kujaw, Pomorza i Ziemi Dobrzyńskiej, a także Morza Bałtyckiego i Litwy.Biblioteka działająca od 2005 roku posiada 22600 pozycji (stan na koniec 2008 r.). Zgodnie z planami co roku ma pojawiać się 5000 nowych.

Powołana z 2006 r. przez władze Województwa Małopolskiego i Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Krakowie, udostępnia publikacje dotyczące dziedzictwa kulturowego Krakowa i Małopolski, zabytki kultury narodowej przechowywane w małopolskich bibliotekach oraz publikacje z następujących kolekcji: czasopisma, nauka i dydaktyka, regionalia, dziedzictwo kulturowe, zbiory archiwalne (pochodzące z Archiwum Państwowego w Krakowie i Muzeum Regionalnego w Miechowie), a także zbiory specjalne, w których skład wchodzą działy: dokumenty życia społecznego, wydawnictwa urzędowe oraz ikonografia.

Udostępnia cyfrowe kopie zabytków piśmiennictwa znajdujących się w zbiorach bibliotek Białegostoku (starodruki, zbiory kartograficzne, druki supraskie, rękopisy, zbiory ikonograficzne). Ważną część zasobów stanowią Vilniana, Lituanica i dokumenty dotyczące utraconych po II wojnie światowej ziem wschodnich Rzeczypospolitej. Zasób Biblioteki obejmuje również skrypty, podręczniki, monografie i artykuły naukowe, prace doktorskie i habilitacyjne pracowników białostockich uczelni.Biblioteka upowszechnia dokumenty dotyczące Podlasia, znajdujące w bibliotekach Białegostoku, Warszawy, Krakowa oraz na Białorusi, Litwie, Ukrainy i w Rosji. W kolekcji znajduje się również prasa białostocka okresu międzywojennego i PRL, a także muzykalia, druki ulotne, katalogi wystaw i targów dotyczące Podlasia. Biblioteka działa od 2006 roku i obejmuje 4446 pozycji (stan na koniec 2008 r.).

Polska Biblioteka Internetowa stanowić będzie podstawę dla tworzenia polskich zasobów edukacyjnych i kulturalnych Internetu, których brak stanowi jedną z zasadniczych barier rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Rzeczypospolitej. Zasadniczym celem powołania PBI jest wyrównanie szans dostępu do różnorodnych publikacji wydanych dotychczas w języku polskim osobom pochodzącym z małych miast, wsi, czy innych regionów oddalonych od ośrodków akademickich i kulturalnych, gdzie komputer z łączem do Internetu może być jedyną szansą kontaktu ze zdobyczami literatury i kultury.

Repozytorium cyfrowe IH PAN tworzone jest w ramach projektu Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych, którego głównym założeniem jest utworzenie ogólnodostępnego, ponadregionalnego i multidyscyplinarnego Repozytorium Cyfrowego złożonego ze zdigitalizowanych materiałów archiwalnych, publikacji naukowych, dokumentacji badań oraz piśmienniczego dziedzictwa kulturowego wyselekcjonowanych ze zbiorów 16 polskich instytutów naukowych oraz ich bibliotek tworzących Konsorcjum Repozytorium Cyfrowego Instytutów Naukowych PAN . Publikacje dostępne są po stworzeniu indywidualnego konta i zalogowaniu się.

Została utworzona przez Bibliotekę Śląską i Uniwersytet Śląski w 2006 roku. Zawiera cyfrowe kopie najcenniejszych i najciekawszych zabytków piśmiennictwa przechowywanych na Śląsku (starodruki, rękopisy, ulotki) oraz zbiory ikonograficzne, kartograficzne, muzyczne, druki ulotne i fotografie. Zbiory Biblioteki obejmują również wydawnictwa późniejsze: skrypty, podręczniki, prace naukowe. Istotną część kolekcji stanowią judaika i masonika. Biblioteka udostępnia również cyfrowe kopie książek, czasopism i innego rodzaju dokumentów dotyczących Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego, a także Kresów ze szczególnym uwzględnieniem Lwowa. Do tej pory w jej zasobach znajduje się 10081 pozycji (stan na koniec 2008 r.).

Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa powstała z inicjatywy poznańskiego środowiska akademickiego. Biblioteka udostępnienia materiały przyporządkowane do zasobów: edukacyjnego, dziedzictwa kulturowego, regionaliów i muzykaliów. Gromadzi skrypty, podręczniki, monografie naukowe, najstarsze zabytki piśmiennictwa, znajdujące się w bibliotekach poznańskich, a także materiały dotyczące Wielkopolski, nuty i piśmiennictwo związane z muzyką. Działając od 2002, Biblioteka zebrała już ponad 65 tys. archiwaliów (stan na koniec 2008 r.).

 Wirtualna Biblioteka Literatury Polskiej Jest projektem badawczo-naukowym Zakładu Wiedzy o Mediach Katedry Kulturoznawstwa Uniwersytetu Gdańskiego. Prezentuje klasykę literatury polskiej (prozy i poezji). Do dzieł dołączone są noty biograficzne autorów.

Udostępnia wybrane zasoby Biblioteki Uniwersytetu Zielonogórskiego oraz Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Zielonej Górze. Całość prezentowana jest w czterech dużych kolekcjach: nauka i dydaktyka, habilitacje i doktoraty pochodzące z zielonogórskiego ośrodka akademickiego, regionalia, dziedzictwo kulturowe. Bibliotece, działającej od 2005 udało się udostępnić 4547 pozycji (stan na koniec 2008 r.).

2. DIGITAL ARCHIVES:

Cyfrowe Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego to rozbudowywana stale baza prac naukowych powstałych w Uniwersytecie Jagiellońskim. W swoim założeniu zawierać będzie ona wykaz wszystkich posiadanych przez Archiwum prac dyplomowych: rozpraw doktorskich, prac magisterskich oraz prac licencjackich (z pełnym dostępem do prac, których autorzy wyrazili na to zgodę). Obecnie w Cyfrowym Archiwum UJ znajdują się informacje o pracach z lat 2004-2010 z wykazem rozpraw doktorskich i dostępem do wersji elektronicznych tych rozpraw, których autorzy wyrazili zgodę na publikację w sieci. Sukcesywnie do bazy dodawane są również prace magisterskie i licencjackie, których pełen wykaz można znaleźć również na stronie Archiwum Prac Dyplomowych poprzez zakładki 'katalog prac' lub 'wyszukiwarka'. Załączone rozprawy doktorskie umieszczone są w formacie DjVu. Aby móc je przeglądać należy zainstalować darmowy plug-in.

"Cyfrowe Archiwum Woli" - zostało otwarte w dniu 10.03.2010 r. w ramach realizacji projektu "Przemysłowe Dziedzictwo Warszawy - Digitalizacja Zbiorów Muzeum Woli" dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Fundacji BRE Banku i realizowanego przez Stowarzyszenie Nasz Norblin we współpracy z Muzeum Woli. Na stronie archiwum znajdują się zdigitalizowane zbiory warszawskiego Muzeum Woli, które Muzeum udostępniło na mocy umowy o współpracy. Archiwum prezentuje róznorodny materiał źródłowy - obok zdjęć Woli z różnych okresów, są tu reklamy wolskich przedsiębiorstw, pamiątki oraz produkty związane z wolskim przemysłem, mapy, archiwalia etc. Materiały pośrednio wiążące się z dziejami dzielnicy eksponowane są osobno (np. kolekcja platerów warszawskich im. Anieli i Tadeusza Wysiadeckich.

Cyfrowe Archiwum Znaku to zdigitalizowany zbiór wszystkich archiwalnych numerów „Znaku” z lat 1946–2006. Archiwum „Znaku” liczy ponad sto tysięcy stron i gromadzi teksty najwybitniejszych polskich autorów drugiej połowy XX wieku. W dobie PRL miesięcznik „Znak” był jednym z najważniejszych pism, w których ścierały się poglądy członków ówczesnej opozycji demokratycznej. Wśród autorów „Znaku” z lat 1946-2006 są m.in.: Jan Paweł II (Karol Wojtyła), Zygmunt Kubiak, ks. Józef Tischner, Norman Davies, Paweł Jasienica, Stefan Kisielewski, Stanisław Stomma, Jerzy Nowosielski, Tadeusz Różewicz, Czesław Miłosz, Leszek Kołakowski, Ryszard Kapuściński, Antoni Kępiński, Jerzy Turowicz, Jacek Kuroń, Jan Józef Szczepański, Henryk Elzenberg.
Projekt został zrealizowany dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo kulturowe”.

Narodowe Archiwum Cyfrowe rozpoczęło działalność 8 marca 2008 roku. Nastąpiło to wskutek decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który przekształcił utworzone w 1955 roku Archiwum Dokumentacji Mechanicznej (ADM) w Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC). O taką zmianę wnioskował dr Sławomir Radoń, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych. Powołanie  Narodowego Archiwum Cyfrowego jest odpowiedzią na postęp, który dokonał się w technologii zapisu, przechowywania i udostępniania danych. Narodowe Archiwum Cyfrowe gromadzi, opracowuje, konserwuje oraz udostępnia archiwalia takie jak zdjęcia, nagrania dźwiękowe oraz filmy, które wchodzą w skład państwowego zasobu archiwalnego.
W zbiorach fotograficznych Narodowego Archiwum Cyfrowego znajduje się ponad 15 milionów zdjęć. Obejmują one okres od lat czterdziestych XIX wieku, aż po czasy współczesne. Zbiór nagrań dźwiękowych liczy około 30 tysięcy jednostek z lat 1919 – 2007. Są to unikalne nagrania wielu ważnych osobistości życia społecznego, politycznego, kulturalnego czy religijne, które pochodzą m.in. z Polskiego Radia czy Radia Wolna Europa.
Filmy: Zbiór filmów liczy około 2,4 tysiąca tytułów z lat 1928 – 1993. Niezwykle cenne są filmy z lat 20 i 30 XX wieku.

to zbiór materiałów dotyczących życia i twórczości Agnieszki Osieckiej - słynnej, polskiej poetki drugiej połowy XX w.
Zbiór zawiera dwie podstawowe części: osobiste materiały Poetki oraz z część literacką, na którą składają się pamiątki typu: programy teatralne, plakaty teatralne, recenzje itd. Osobiste materiały to: rękopisy i maszynopisy poezji, utworów prozatorskich, utworów sztuk oraz
osobiste dzienniki, które w grubych zeszytach Autorka prowadziła od czasów dzieciństwa (lata 50.) do lat 90., dzienniki z podróży, jest tu m.in. dziennik pisany podczas pobytu w szpitalu podczas porodu Córki, czy dzienniki pisane do Adama Michnika. Notesy, kalendarze.To również obfita korespondencja, na którą składają się listy do i od znakomitości świata polskiej literatury: m.in. Jeremiego Przybory, Jerzego Giedroycia, Marka Hłaski, Janusza Minkiewicza i wielu innych Przyjaciół i Przyjaciółek oraz najbliższej rodziny.Ważną część Archiwum stanowią dokumenty (legitymacje, indeksy itp.) oraz duży zbiór fotografii autorstwa Agnieszki Osieckiej, która podczas studiów na wydziale reżyserii w Łódzkiej Szkole Filmowej zainteresowała się fotografią. Zachowały się również przedmioty należące do Poetki, m.in. ordery, biurko, rower, aparat fotograficzny, bibeloty (np. drewniane koniki), część ulubionej zastawy kuchennej, apaszki, okulary, itd., które zostały sfotografowane na potrzeby Archiwum Cyfrowego.

Fotorejestr to projekt realizowany od 2010 r. przez Fundację Archeologia Fotografii we współpracy z norweskim Teknisk Museum, Narodowym Archiwum Cyfrowym oraz Domem Spotkań z Historią. W ramach projektu stworzony został Spis Powszechny, będący zestawieniem kolekcji fotograficznych warszawskich instytucji oraz kolekcji prywatnych. Spis Powszechny to baza danych, pozwalająca na poszukiwanie fotografii według autora, kategorii, instytucji lub dowolnie wybranego słowa.

New publications

Interview with Alicja Knast: Muzeum Śląskie in Katowice and "The Light of History” exhibition

Historical Movies

Literary Images of the Holocaust: The Passenger by Zofia Posmysz in Germany