Biblioteki w Polsce

 

Spis bibliotek w Polsce, podstawowe informacje o ich zbiorach, dane kontaktowe, adresy do witryn internetowych.

 

Główne biblioteki gromadzą książki polskie i o Polsce. Biblioteki uniwersyteckie gromadzą książki naukowe. Najważniejszą biblioteką w Polsce jest Biblioteka Narodowa powołana do gromadzenia i upowszechniania publikacji Polskich i publikacji o Polsce. Biblioteka Narodowa przyznaje numery identyfikacyjne publikacji (ISBN, ISSN) niezbędne do legalnego wydawania publikacji. Wydawcy zobowiązani są do przekazywania 28 egzemplarzy obowiązkowych książek głównym polskim bibliotekom. Wszystkie biblioteki mają katalogi dostępne w Internecie. Oprócz tego istnieje Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny obejmujący zbiory bibliotek naukowych oraz Katalog Rozproszony Bibliotek Polskich obejmujący część bibliotek publicznych. Wiele publikacji jest dostępnych w bibliotekach cyfrowych.

 

Biblioteki w Polsce są częścią wprowadzonego przez ustawę z 1997 roku ogólnokrajowego systemu informacji. Biblioteki publiczne podlegają Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz odpowiednim samorządom. Biblioteki naukowe uniwersyteckie podlegają władzom uniwersytetów, których działalność nadzoruje Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Działalność bibliotek Polskiej Akademii Nauk reguluje prezydium PAN. Najcenniejsze księgozbiory na terenie Polski wchodzą w skład Narodowego Zasobu Bibliotecznego.

 

Zgodnie z ustawą z 1997 roku, Biblioteka Narodowa z siedzibą w Warszawie, ma status centralnej biblioteki kraju, prowadzącej wzorcową działalność w obrębie zadań merytorycznych bibliotek. BN jest także zobowiązana do pomocy bibliotekom polskim za granicą. Jej zadaniem jest nadawanie znormalizowanych numerów wydawnictwom zwartym i ciągłym ukazującym się na terenie Polski - ISBN i ISSN. BN ma obowiązek gromadzenia i upowszechniania piśmiennictwa polskiego i dotyczącego Polski. W związku z tym BN, a wraz z nią Biblioteka Jagiellońska ustawą z 1996 roku otrzymały prawo do podwójnego egzemplarza obowiązkowego (EO). EO przysługuje także bibliotekom: Uniwersytetu Marii Curie - Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Warszawskiego, Wrocławskiego, Łódzkiego, Gdańskiego, Opolskiego, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Bibliotece Publicznej Miasta Stołecznego Warszawy, Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Białymstoku i Bibliotece Sejmowej. W ten sposób ustawowo wyodrębniono sieć dużych placówek bibliotecznych pokrywającą cały obszar kraju. Ośrodki o znaczeniu regionalnym otrzymały prawo do tzw. EO regionalnego. Są to Wojewódzka i Miejska BP w Bydgoszczy, Gdańsku, Lublinie, Olsztynie, Poznaniu, Zielonej Górze. Ustawa obowiązująca od 1996 roku nadal nie jest przestrzegana przez wydawców, którzy często poprzestają na wysłaniu EO do BN i BJ.

 

Księgozbiory najważniejszych placówek bibliotecznych w kraju skupiają w głównej mierze pozycje wydane w Polsce, lub wydane za granicą, a Polski dotyczące. Księgozbiory bibliotek uniwersyteckich, które kierują się koniecznością zapewnienia jak najszerszej bazy informacyjnej uczelniom, skupiają także piśmiennictwo prezentujące osiągnięcia nauki i literatury światowej. Podobnym kryterium posługują się biblioteki PAN w Gdańsku, Kórniku i Krakowie oraz Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu. Wszystkie najważniejsze biblioteki w Polsce nadal uzupełniają straty z okresu II wojny światowej i braki związane z naznaczoną ideologicznie polityką powiększania zbiorów w okresie PRL. W ramach tych działań pozyskiwane są wydawnictwa z tzw. drugiego obiegu, powstałe na emigracji i obcojęzyczne. W związku ze zmianą granic w 1945 roku specyficzne funkcje pełnią biblioteki, które przejęły tradycje polskich ośrodków naukowych z byłych Kresów (Biblioteka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Zakład Narodowy im. Ossolińskich i in.), które obok gromadzenia zbiorów dotyczących regionu, na którego terenie funkcjonują, zajmują się także wydawnictwami dotyczącymi byłych Kresów.

 

Wszystkie wyżej wymienione biblioteki są skomputeryzowane i wyposażone w katalogi dostępne przez internet. Dodatkowo istnieje Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny obejmujący zbiory bibliotek naukowych, oraz uwzględniający część bibliotek publicznych Katalog Rozproszony Bibliotek Polskich. Katalogi te nie obejmują jednak całości zbiorów, w związku z czym konieczne jest korzystanie z katalogów kartkowych, lub z pomocy informacji bibliotecznej. Prowadzone są prace nad digitalizacją zbiorów. W większości obejmuje ona tytuły wydane przed 70 laty i wcześniejsze. Do najważniejszych bibliotek cyfrowych należą: prowadzona przez BN, śląska, dolnośląska, kujawsko - pomorska, wielkopolska, i małopolska, i oraz inne.






















Polski
English
Muzeum Historii Polski
polishhistory.pl